Roman Kahramanları
Turna: ACI BİR KUŞ, AŞKLA LABORATUVAR ARASINDAKİ HAYAT
-
Turna: ACI BİR KUŞ, AŞKLA LABORATUVAR ARASINDAKİ HAYAT
“ACI BİR KUŞ”: AŞKLA DERİN ARAŞTIRMA LABORATUVARI ARASINDAKİ HAYAT*
Makale Yazarı: Halim Şafak
* Bu makale ROMAN KAHRAMANLARI (Temmuz/Eylül 2015) 23. sayıda yayımlanmıştır.
Zeynep Uzunbay’ın Acı Bir Kuş’u Anadolu’ya 60’ların ikinci yarısından 80’lerin ikinci yarısına uzanan ve biyografik özellikleri ağır basan bir ilk roman olarak dilin dişilliğinden aldığı güçle dünyaya daha farklı ve incelikli bir noktadan bakıyor. (ilya,2010) Kara kuru kızlıktan, ilkgençliğe, kadınlığa varan süreç kasaba ve şehir arasında gidip gelirken bir yandan da Aleviliğin temellendirdiği hayat kadar Sünni Türklüğün gündelik hayatın içinde ötekine dönük tavrını sorguluyor.
Turna’nın #Kızılırmak’a komşu bir kasabadan #Aysarı’ya (Kayseri’ye), #Tokat’a oradan da Ankara’ya uzanan hayatı 12 Eylül’e birlikte toplumsalın parçası haline gelmekte gecikmez. Böylelikle roman yine biyografik olandan hareketle ve tam bir kişisellikle #12Eylül faşizmine karşı çıkar. Derin Araştırma Laboratuarı’ndaki işkence ve öldürmeler kadar üniversite ve gündelik hayatın içindeki faşizm romanın konusudur.
Yazar faşizmin karşısına devrimci düşünce kadar aşkı çıkarır. #Devrimcidüşünce kadar aşkta bilinç olarak zihninde geniş bir yer tutar. Ne var ki her aşk gibi onunki de ayrılıkla sonuçlanır. Zeynep Uzunbay’ın kendisi yazmış “aşk tek kişilik inceliktir” diye!
Acı Bir Kuş’ta öğretmen bir babayla ev hanımı annenin çocuklarının doğdukları kasaba ve Kayseri’deki hayatları Zeynep Uzunbay’ın şiirlerinden romana taşıdığı incelikle ve hınzırlıkla anlatılıyor. Bu noktada #çocukluğun içtenliği ve özgürlüğü anlamakta zorlandığı dünyaya sorduğu yanıtını bekleyen tek sorudur. O çocuklukla dünyaya kafa tutulur, direnilir!
Çocukların birbiriyle ilgi ve ilişkileri, dünyaya ve kendilerine dönük merakları, Cumhuriyetçi babanın otoritesi ve çocukların hepsini sarıp sarmalayan anneliği romanda iç içedir. Baba devletten aldığı güçle otorite olarak ayrı bir tartışmadır. Baba, İsmail Beşikçi’nin demesiyle kendini Kemalizmi savunmakla sınırlayan Aleviliğin oluşturduğu aydın tipine karşılık geldiği kadar dayattığı erkekliktir.
#Kemalizm burada aynı zamanda devleti savunmak anlamına gelir. Zeynep Uzunbay’ın baba üstünden oluşturduğu Aleviliğin devletle ilişkisini de somutlaştırır. Üstelik bu yakınlık çocuklar için babaya dönük aşılması pek mümkün olmayan uzaklıktır.
Anne bu uzaklık karşısında çocukların yanında yer alarak kurum içinde yaşamayı kolaylaştırır. Çocukların politizmlerini de içine alan özgürlükleri dünya karşısında annenin koruması altındadır. Koruma kasabanın suyunun alınmak istenmesi karşısında başka kadınlarla birlikte devlete kafa tutan bu yüzden içeri düşen bir anarşikliğe dönüşür.
Turna’nın 12 Eylülle birlikte başlayan #üniversite hayatı aileyi geride bırakan bir özgürlüğün imkânı haline gelirken bu özgürlüğün devletin ilgisini çekmemesi mümkün değildir. Çünkü özgürlük dünya karşısında Marksizmden kalkınan bir devrimciliği de çağırır. Hatta Marksizm otoriter olanla ilişkisine rağmen özgürlüğün oluşturanıdır. Söz konusu özgürlük 12 Eylül faşizmine karşı bir direnişin kaynağı olduğu kadar özgür aşkın da nedenidir. Zeynep Uzunbay’ın oluşturduğu incelik ve tepki 12 Eylül faşizminin işkence ve katilliğinin yaydığı acı ve yenilgi duygusu karşısında direniştir.
Eksik olanı Turna’nın aşık olma arzusu tamamlar. Aşk, çocukluk aşkı Ümit’ten, Tokat’taki doktora, Ankara’daki Kibar’a ve sonunda Yusuf’a varan, ne yaşanmışsa yaşanmış olan hayati arzudur. Ne var ki kasabada Ümit’le başlayan aşk olma Yusuf’la birlikte kendini imha etmiştir. Bu imha Turna’nın dünyaya dönük şaşkınlığı ve intihar nedenidir.
#Aileotoritesi, #kasaba/ şehir baskısı,12 Eylül faşizmi ve ayrılıkla sonuçlanan aşk halleri Turna’yla Turna arasında kötücül bir ilişki kurma imkânıdır. Bu yüzden yaşadığı yaşamadığı ne varsa hepsi Turna’yı ölme arzusuna vardır. Ne var ki ölme arzusu sonunda yerini her şeye rağmen yaşama arzusuna bırakarak çekip gider. Ne faşizm karşısındaki yenilgi ve düşüncesi ne de aşktan kalan ayrılık onca örneğe rağmen insanın kendini öldürme nedeni değildir.
Rita ve Acı Bir Kuş Anadolu ve imgesiyle kurdukları ilişki ve bundan çıkardıkları sonuçlara bağlı olarak okurun ilgisini beklemektedir. Ne Sünni Türklüğün oluşturduğu Anadolu muhafazakârlığı, ne de12 Eylül faşizmi insanın yaşama ve direnme arzusunu ortadan kaldıramadı. Kemal Safa Güntekin’in Rita’sıyla Zeynep Uzunbay’ın Acı Bir Kuş’u en çok da her iki yazarın hayatı ve bu hayattan aldıkları güçle bu arzuyu duyurmaktadır.
-
0 Replies
Sorry, there were no replies found.